Espacio en blanco

Concierto del Día de Navarra

Nafarroaren Eguneko kontzertua

Espacio en blanco

Día de navarra - foto o vídeo + texto

2020ko abenduaren 3a, osteguna

Baluarte Auditorioko Areto Nagusia, Iruña
19:30ean, kontzertuaren zuzeneko emankizuna Navarra Televisiónen


Nafarroako musika-erakunde nagusiak elkartzen dituen ezohiko kontzertua, Nafarroako Orkestra Sinfonikoak (OSN) eta Iruñeko Orfeoiak emana. Zuzendariak, hurrenez hurren, Luis Miguel Méndez-Chaves maisua eta Igor Ijurra, abesbatzaren Zuzendari Titularra, izanen dira.

Ospakizun honetarako aukeratu den programa bi piezak osatuko dute: Koldo Pastor nafar konpositorearen Beethoven Irudiak, Kapritxo Sinfonikoa, eta Ludwig van Beethovenen (1770 – 1827) Korala/Bederatzigarren sinfonia, egilea sortu zenetik 250 urte beteko diren honetan.

Kontzertuak 85 minutu iraunen du, eta bertan parte hartuko dute Sofía Esparza sopranoak, Maite Beaumont mezzosopranoak, José Luis Sola tenorrak eta Simón Orfila baxu-baritonoak

 

Apuntes al programa del concierto del Día de Navarra

Iruzkinak Nafarroaren Eguneko Egitarauaren Gainean

Navarra Baluarte Fundazioak – Nafarroako Orkestra Sinfonikoak enkargatutako lana

Beethoven Irudiak lana Beethovenen lau sinfoniaren exegesi bat dela jo genezake: 3., 5., 7. eta 9.aren exegesia, hain zuzen, lan honen egileak sinfonia horiek miresten baititu gehien. Erronka zaila izaten da beti konposizio gai gisa erabiltzea beste konpositore baten obra bat osatzen duten elementuak eta gaia, eta are erronka handiagoa, erreferentzia hori musikari bikain bat denean, Beethovenen kasuan bezala. Hori dela eta, haren obra aztertu eta barneratu beharra dago, eta era berean, saiatu beharra dago ateratzen hala haren esanahiaren funtsa nola elementu bereizgarriak, dela estetikan, dela erritmoetan, dela harmonietan.

Bada, partitura honen egitura eta soinu-materialaren tratamendua, bi-biak, halako ikuspegi partikular eta pertsonal bat ematen saiatzen dira aipatu sinfonietatik ateratako elementuei buruz, betiere egilearen irudimenetik eta sormenetik sortutako elementu berriak ere ekarrita, eta era berean, egungo musikatik hurbilago dagoen tinbrea daukan orkestrazio zabalago bat agertuta. 

Lana sarrera baten bidez hasten da; hiru dei modukoak dira eta 3. Sinfoniaren lehen gaian sartzen gaituzte. Melodiak eta erritmoak aipaturiko hurrenkeran doaz elkarren segidan (3., 5., 7. eta 9.); dena den, zenbaitetan, sinfonia horietako batzuen ideia melodikoak esaldi luze batean baturik agertzen dira; esaterako, Heroikoaren hileta-martxa baturik ageri da  7. Sinfoniaren 2. mugimenduko melodiarekin. Era berean, Scherzo beethovendarraren erabilera ugaria nabarmendu behar da, bai aipu gisa, bai erritmo-elementu bereizgarri gisa.

Azken xedea energia eta erritmo-indar handiko lan bat egitea da, horixe baita egilearen iritziz Beethovenen musikaren ezaugarri nabarmenetako bat; haren sinfoniei dagokienez, bereziki.  

Bederatzigarren sinfonia zalantzarik gabe da ezagunena eta interpretatuena, sinfonia guztien artean. Baina, horrez gain, erran daiteke haren originaltasuna eta esanahia mugarri direla musika sinfonikoan, ahaztu gabe haren esanahia bere mezu esplizituaz haratago doala. Izan ere, erran daiteke lehenbiziko sinfonia-lan erromantikoa dela egiazki eta hainbat gauza berri erabili zituela, hala nola koroa eta ahots-laukotea historian lehen aldiz.

Teorikoek diote musika dela arterik abstraktuena, eta bereziki, musika instrumentala. Bada, horrekin bat, Beethovenek xede hau zerabilen gogoan: bere mezua agerian gelditu zedila Schiller olerkariaren “Alaitasunaren Oda” testuan.

Londresko Sozietate Filarmonikoaren enkargua jaso zuenean, ondorio bat atera zuen, hots, arte forma berri bat sortu behar zuela. Bada, konposizio-prozesu nekosoaren ondotik, lan errotik original bat ondu zuen. Obra askatasunez urrundu zen sinfoniaren tradiziotik, eta Eva Milletek errana duen bezala, lan horretan “elegia nahastu egin zuen bai kantatarekin, bai opera italiarrarekin eta germaniarrarekin, bai fanfarria militarrarekin, bai requiemarekin ”.

Lanaren estreinaldiak sekulako oihartzuna izan zuen gizartean eta ez oso arrakasta handia. Izan ere, kritikari askok musikari gor baten itxuragabekeria munstrotsua iritzi zioten, zaila baitzen sinfoniatzat onartzea azken mugimenduaren zati batera koral bat ekarritako obra, beste originaltasun batzuen artean. Denboraren joanak, ordea, maisulan bikainaren ospea eman dio, denboraz gainetik dagoena; ez soilik azken mugimenduko Alaitasunaren Odagatik, baizik eta lanaren ikuskera orokorragatik, mugimenduen originaltasunagatik, orkestrazio aberats eta konplexuagatik, eta jendearen subkontzientean barneratu den ideiagatik, hots, sekulako testamentua dela gizateria osoarentzat; eta litekeena da, gainera, giza adimenak huraxe bere osoan ez ulertzea.

Bederatzigarren sinfonia semiotika musikalaren xede izan zitekeen. Dena den, ideologia eta pertsonaia antagonikoak mezuaz jabetu dira eta mezuaren gaineko interpretazioak beren nahierara erabili dituzte. Horien artean daude, adibidez, faxismoaren aurkako zuzendariak –Toscanini, kasu–, edota kontrara, Mussoliniren Italiako musikari ofiziala, hots, Mascagni. Dena den, gaur egun, sinfonia hori izaera unibertsalaz jantzia dago eta gizateria guztiaren ereserkitzat jotzen da; horrenbestez, zalantza oro daude uxaturik haren egiazko esanahiaz.